De Patient Empowerment-Monitor

Persoonsgerichte zorg vertrekt vanuit het perspectief van de individuele patiënt. Die moet de kans krijgen om deel te nemen aan en te beslissen over zijn/haar eigen zorgproces. Immers, de zorg is er voor hem/haar. Luisteren of patiënten tevreden zijn, is een goede start. Maar wordt hij of zij ook betrokken in de mate dat hij of zij dat wenst? Hoe weet een ziekenhuis of het op dat terrein goed bezig is? De piloot van de Monitor is achter de rug en de Monitor is definitief ter beschikking van de ziekenhuizen.

BING Research en de vzw Patient Empowerment bundelden hun expertise en ontwikkelden de Patient Empowerment-Monitor. De vzw werd daarenboven bij de ontwikkeling geadviseerd door Rolf Verlinden/Key-Vision, gespecialiseerd in onderzoek. De Monitor is gebaseerd op de resultaten van het wetenschappelijke onderzoek binnen het doctoraat van prof. Edgard Eeckman[1]. De formulering van de vragen werd afgetoetst met patiënten.

Wat is Patient Empowerment: wat meet de Monitor?

Wie ziek wordt, verliest in mindere of meerdere mate controle over zijn/haar bestaan, hij of zij levert autonomie in. Dat voelt slecht, kan frustratie en woede creëren, zieker maken zelfs. Patient Empowerment staat voor het proces waarbij via communicatie het (gevoel van) controleverlies zoveel als mogelijk wordt beperkt en de autonomie van de patiënt wordt behouden of hersteld. Een korte illustratieve video (2’48”) legt het concept Patient Empowerment beeldend en duidelijk uit: https://vimeo.com/307110796. Daarmee heeft de Monitor dus een specifieke en essentiële focus, naast andere metingen die bijvoorbeeld tevredenheid en informatieverstrekking in kaart brengen. Ondertussen werd ook een versie ontwikkeld voor de geestelijke gezondheidszorg.

Patient Empowerment op interpersoonlijk terrein én op dat van de zorgorganisatie

Patient Empowerment speelt een belangrijke rol op meerdere niveaus: in de interpersoonlijke relatie patiënt-zorgverlener (natuurlijk), maar ook op dat van de zorgorganisatie. De Monitor geeft een indicatie of patiënten vinden dat ze voldoende controlegevoel hebben en of ze voldoende kunnen participeren.

Drie niveaus van Patient Empowerment

Omdat op het interpersoonlijk vlak kunnen drie niveaus onderscheiden kunnen worden, geeft ook de Monitor zicht op het niveau van Patient Empowerment:

  • Niveau 1: patiënt en zorgverlener wisselen informatie, kennis en ervaring uit.
  • Niveau 2: patiënt en zorgverlener beïnvloeden elkaar, ze wisselen argumenten uit.
  • Niveau 3: patiënt en zorgverlener beslissen samen.
  • Niveau 4: De zorgverstrekker versterkt de patiënt in de overtuiging dat die in staat is mee de verantwoordelijkheid op te nemen voor het goed toepassen van de behandeling. Dat heet ‘zelfredzaamheid’ (“self-efficacy”).

Een patiënt kan ook controleverlies ervaren door de manier waarop de zorgorganisatie hem of haar benadert. Een zorgverlener kan zijn of haar best doen om een zieke mens te empoweren, maar ook de organisatie zelf kan empoweren door hem of haar nauw te betrekken en het gevoel te voorkomen dat de zorgorganisatie over hem of haar heen walst. Daarom is de manier waarop zorgteam en ziekenhuis in het algemeen met een patiënt omgaan en of en hoe ze naar de patiënten luisteren ook essentieel om een patiënt een gevoel van controle (terug) te geven.

De Patient Empowerment-Monitor biedt meerwaarde aan een ziekenhuis.

  1. De Patient Empowerment heeft een focus die bestaande metingen niet of veel minder hebben: de monitor meet de mate waarin een zorgvrager zich betrokken en bevraagd voelt.
  2. De Patient Empowerment-Monitor kan door de zorgorganisatie worden beschouwd als essentieel aspect van kwaliteitsvolle zorg.
  3. De Patient Empowerment-Monitor kan gelden als een bijkomend middel om de ervaring van de zorgvrager in kaart te brengen.
  4. De Patient Empowerment-Monitor kan ook als deel van een accreditatie worden gehanteerd.
  5. De Patient Empowerment-Monitor kan een indicatie geven van verbeterpunten. Die kunnen daarna verder worden uitgediept door middel van kwalitatieve analyse. De vzw Patient Empowerment is ter beschikking om die verdieping te begeleiden.

Praktisch

  • De Monitor bestaat uit 20 vragen die zowel betrekking hebben op het interpersoonlijke niveau, het zorgteam als op de zorgorganisatie. Samen geven die een indicatie van het niveau van Patient Empowerment van de patiënten van het ziekenhuis. De Monitor kan ook worden gebruikt door één specifiek departement, afdeling of eenheid.
  • De vragen beantwoorden vraagt een patiënt niet meer dan 5 minuten. De vragen zijn ook in pdf-formaat beschikbaar.
  • De analyse van de antwoorden is geautomatiseerd en het deelnemende ziekenhuis krijgt dus kant-en-klare resultaten. De definitieve Monitor zal ook toelaten om anoniem tussen deelnemende ziekenhuizen te benchmarken.
  • Ziekenhuizen die nu al gebruik maken van de algemene Patiëntenmonitor van Bing Research worden uitgenodigd om de niet overlappende Patient Empowerment-vragen daarbij in te lassen. Daardoor voegen ze een extra dimensie toe aan hun bevraging. De Patient Empowerment-invalshoek kan daar apart worden uitgehaald.

De piloot wordt nu geanalyseerd!

De pilootmetingen van de Patient Empowerment (PE)-monitor werd uitgevoerd bij de zorgorganisaties AZ Alma (Eeklo), AZ Groeninge (Kortrijk), AZ Monica (Antwerpen), AZ OudenaardeJan Yperman Ziekenhuis (Ieper),  (Waregem), Psychiatrisch Centrum  ARIADNE (Lede) en Revalidatieziekenhuis Inkendaal. De vragenlijst wordt eveneens afgenomen bij verschillende patiëntengroepen. De deelnemende ziekenhuizen krijgen hun individuele resultaten teruggekoppeld. Bekijk de algemene resultaten van de piloot HIER.

Deelnemen of meer info?

Contacteer Ingrid Goovaerts via hanneke.vaesatbing-research.com.

[1] Eeckman, E. (2018). Power to the patient? Studying the power balance between patient and GP in relation to Web health information. Economics and Social Sciences. Brussels, VUB.