De kracht van verbondenheid
VZW Patient Empowerment rondt haar missie af, maar heeft iets in beweging gezet.
De vzw Patient Empowerment beëindigt haar werking na meer dan vijf impactvolle jaren. Tijdens een warme bijeenkomst in het open huis van de Diabetes Liga in Gent werd duidelijk: de organisatie stopt, maar de beweging en haar principes blijven krachtig voortleven in de zorgsector.
"We stoppen tegen ons goesting"
Op zaterdag 28 maart kwam de reis van de vzw tot een symbolisch einde tijdens een warme afsluitingsbijeenkomst in het open huis van de Diabetes Liga in Gent. Daar sprak voorzitter en medeoprichter Edgard Eeckman de aanwezigen toe met een boodschap die tegelijk nuchter, dankbaar en hoopvol was. “We doen dit bewust en met ons volle verstand, maar tegelijk ook tegen ons goesting,” zei hij, verwijzend naar het besluit van de Raad van Bestuur om de vzw stop te zetten. De redenen waren duidelijk: de actieradius van de organisatie kon enkel groeien met bijkomende mensen en middelen, en die waren er niet en er was ook geen vooruitzicht op beterschap, wel integendeel. “Het is mijn kind en op mijn suggestie laat de Raad van Bestuur het nu inslapen. We doen dat omdat het kind geen toekomst heeft. Dan kan je er best in schoonheid mee stoppen,” klonk het. Het was een eerlijk en moedig inzicht: blijven bestaan om te blijven bestaan, is nooit het doel van de vzw geweest.
Toen de vzw Patient Empowerment in augustus 2019 werd opgericht, was het met een duidelijke ambitie: het concept patient empowerment stevig op de kaart zetten in de Belgische gezondheidszorg. Wat begon als een uitloper van het doctoraat van Edgard Eeckman over macht in de relatie tussen patiënt en huisarts, groeide op vijf jaar tijd uit tot een
beweging die talrijke zorgvragers, zorgverstrekkers en zorgorganisaties bereikte.
Het was geen afscheid in mineur. Integendeel: in de speech werd benadrukt dat de vzw haar sensibiliseringstaak heeft volbracht. Het concept is bekend, de inzichten zijn verspreid. “We hebben de bal aan het rollen gebracht,” zei Eeckman. En die bal rolt verder: via de website, via Anker consult dat opleidingen blijft aanbieden, via de patient empowerment-Monitor van BING Research, via de leden van de Raad van Bestuur die als ambassadeurs actief blijven, via de website die als een bron van informatie over het concept online blijft, en via iedereen die de principes in de praktijk brengt. “Het is nu aan zorgvragers, zorgverstrekkers, zorgorganisaties en overheden om de principes toe te passen,” zei hij.
Geen afscheid in mineur.
De afsluitingsbijeenkomst was dan ook geen afscheid van een idee, maar een viering van een beweging die nu gedragen wordt door velen. Dat blijkt ook uit het gelegenheidsmagazine met meer dan 30 getuigenissen waarvan elke exemplaar een genummerd exemplaar ontving, onderaan deze pagina kan je het openen en lezen.
Een waardige afsluiter van een betekenisvolle missie
Het Diabeteshuis in Gent vormde het decor voor een moment van terugblikken en vooruitkijken. De zaal vulde zich met mensen die de voorbije jaren op uiteenlopende manieren betrokken waren bij de vzw: zorgprofessionals, ervaringsdeskundigen, partners, bestuursleden, sympathisanten, … Wat hen verbond, was niet alleen hun aanwezigheid, maar vooral hun gedeelde overtuiging dat zorg beter wordt wanneer zorgvragers actief betrokken worden bij hun eigen gezondheidszorg. Die overtuiging vormde de rode draad doorheen de namiddag. De Diabetes Liga ontving de groep opnieuw warm, en studenten Organisatie en Management van Hogeschool Gent hielpen mee met de organisatie. Het was een mooi voorbeeld van hoe verschillende generaties en organisaties samenkomen rond een gedeelde visie.
Vriendschappen
Edgard Eeckman opende de bijeenkomst met een warme begroeting. Hij sprak de aanwezigen aan als “beste vrienden”, een bewuste keuze die meteen duidelijk maakte dat dit geen formeel afscheid zou worden, maar een moment van verbondenheid. “Met de meesten onder u hebben we de voorbije vijf jaar intensief samen gebouwd,” zei hij. “Soms is daar zelfs vriendschap uit ontstaan. Dat blijft.” De woorden klonken oprecht en raakten precies aan wat de vzw altijd heeft gekenmerkt: een combinatie van professionaliteit en menselijkheid.
Ongedwongen waren er getuigenissen, gesprekken en ontmoetingen. Zorgvragers kregen het eerste én het laatste woord tijdens vier interviewmomenten, zoals het hoort in een beweging die draait om hun stem. Eeckman sloot af met een knipoog naar zijn andere passie: theater. “Misschien zie ik jullie zelfs in een theaterzaal naar aanleiding van mijn theatervoorstelling ‘De rimpelrevolutie’,” zei hij. Het was een licht moment, maar ook een subtiele herinnering dat empowerment vele vormen kan aannemen — ook via kunst en cultuur.
Er zal altijd weerstand blijven
Weerstand en vooruitgang: twee kanten van dezelfde medaille
In zijn speech was Eeckman opvallend open over de weerstand die de vzw soms ontmoette. Niet iedereen stond te springen om het concept te omarmen. Sommige organisaties weigerden het patient empowerment-Charter te ondertekenen, ministers reageerden niet op uitnodigingen om het te onderschrijven en zorgverstrekkers verwezen naar tijdsdruk als reden om niet met empowerment bezig te zijn. “U en ik weten dat empowerment ook in 1000 kleine dingen zit,” zei Eeckman. “En dat je hoge werkdruk niet als een absolute uitvlucht kan inroepen. Maar het lijstje van wie wél het concept mee heeft ondersteund, is gelukkig nog veel, veel langer.”
Hij plaatste de weerstand in een breder maatschappelijk perspectief. “Menselijk gedrag is nooit eens en voor altijd verworven en verankerd.” Hij verwees naar maatschappelijke ontwikkelingen wereldwijd en benadrukte dat respect voor waarden nooit definitief is. “Neen, voor menselijke waarden zal altijd blijvend gevochten moeten worden,” zei hij. Het was een krachtige herinnering dat empowerment niet alleen een zorgconcept is, maar ook een maatschappelijke houding.
De kracht van één persoon — en van velen samen
Een beklijvende passage uit de speech was de verwijzing naar Rosa Parks, de zwarte Amerikaanse vrouw die op 1 december 1955 in Montgomery, Alabama, weigerde haar zitplaats in een bus af te staan aan een witte passagier. Eeckman gebruikte haar verhaal om te illustreren dat verandering vaak begint bij één individu dat weigert zich neer te leggen bij onrecht. “Rosa Parks bewees daarmee luid en duidelijk: één weerbaar persoon kán met moed en vastberadenheid veranderingen in de samenleving initiëren.” Het was een metafoor die perfect paste bij de filosofie van patient empowerment: elke zorgvrager, hoe kwetsbaar ook, heeft een stem die ertoe doet.
Maar het was ook een metafoor voor de vzw zelf. Wat begon bij één doctoraat, één idee, één overtuiging, groeide uit tot een beweging die gedragen werd door velen. De kracht van de vzw lag nooit in haar omvang, maar in haar vermogen om mensen te verbinden rond een gedeelde visie.
Het is nu aan de sector zelf.
De fakkel wordt doorgegeven — niet aan één organisatie, maar aan een hele sector. De beweging leeft voort in de praktijk van elke zorgprofessional die luistert, elke zorgvrager die vragen stelt, elke organisatie die ruimte maakt voor gedeelde besluitvorming.
De vzw Patient Empowerment stopt, maar het verhaal van patient empowerment gaat verder. De vzw heeft het concept een taal gegeven en op basis daarvan een beweging op gang gebracht. Het afsluiten van de vzw is geen verlies, maar een overgang. Een verschuiving van een centrale motor naar een gedeelde verantwoordelijkheid. Een beweging die zal blijven groeien zolang mensen geloven dat zorg beter wordt wanneer zorgvragers mee aan het stuur zitten en zich daarvoor willen inzetten.
De vzw heeft haar missie volbracht. De beweging leeft voort.
Sfeerbeelden slotbijeenkomst
Op zaterdag 28 maart rondde de vzw Patient Empowerment formeel haar missie af met een ongedwongen bijeenkomst onder gelijkgezinden in het open huis van de Diabetes Liga in Gent.
Lees het gelegenheidsmagazine!
Het gelegenheidsmagazine bevat meer dan 30 getuigenissen. Heeft de vzw iets bereikt en indien ja, wat? Wat heeft de actie van de vzw betekend voor zowel zorgvragers als zorgverstrekkers? En hoe moet het nu verder?
Met ook een interview met voorzitter Edgard Eeckman en het artikel ‘Belgische patiëntenverenigingen wankelen’. Talrijke patiëntenverenigingen kampen met dezelfde problemen als die waarmee de vzw Patient Empowerment werd geconfronteerd.
Klik op deze LINK om het tijdschrift te openen. In de inhoudstafel kan je op een artikel klikken om het te lezen. Onder elk artikel staat de vermelding ‘Naar inhoudsopgave’. Als je daarop klikt, ga je opnieuw naar de inhoudstafel.
Veel leesplezier!