De kracht van patient empowerment
In het belang van iedereen
Patient empowerment herstelt de autonomie en zelfcontrole van de zorgvrager door een gelijkwaardige relatie met de zorgverstrekker
De activiteiten
Eén doorlopende campagne
De vzw Patient Empowerment zag het licht eind 2018 en rondde haar missie af in het voorjaar van 2026. In die meer dan vijf jaar van haar bestaan heeft de vzw Patient Empowerment meer dan honderd lezingen en uiteenzettingen gegeven. Ze organiseerde twee grote symposia, lanceerde drie affichecampagnes en ontwikkelden een Patient Empowerment Monitor voor ziekenhuizen. Via haar sociale mediakanalen publiceerde ze nieuwsbrieven en blogs met getuigenissen van zorgvragers, zorgverstrekkers en zorgorganisaties.
Ze sloot partnerschappen af voor opleidingen. In totaal verschenen vijf boeken rond patient empowerment, verschenen hoofdstukken in de boeken van anderen en redactionele bijdragen in tijdschriften. Een Expertengroep kwam samen en er werd medewerking verleend aan initiatieven rond patient empowerment, gedeelde besluitvorming en communiceren met zorgvragers. Er vonden gastlessen plaats aan universiteiten en hogescholen. De vzw stelde ook het patient empowerment-Charter op. Het is vandaag nog even relevant om het ook te ondertekenen.
De start ...
De vzw Patient Empowerment werd opgericht in augustus 2018 door Edgard Eeckman als voorzitter en Inge Vandelannoote als secretaris-penningmeester. Uit de statuten: “De vereniging heeft tot belangeloze doel een patiëntenvereniging te zijn in de meest ruime zin van het woord zonder zich te richten tot één specifieke pathologie en niet beperkt tot enkel patiënten. De finaliteit ligt bij de fysieke en mentale gezondheid van en de gezondheidszorg aan de burger. De vereniging ondersteunt en promoot de principes van patient empowerment en dit door middel van het verlenen van informatie, voorlichtings- en sensibiliseringsopdrachten op duurzame, gestructureerde en continue manier.”
De vzw vloeide rechtstreeks voort uit het doctoraat in de communicatie- en mediastudies van Edgard Eeckman dat focuste op de machtsbalans tussen patiënt en huisarts en de invloed van het internet op die machtsbalans. Meer daarover op deze website in de rubriek Wetenschappelijke literatuur.
Tussen toen en 2026 waren er verschillende wisselingen in het bestuur, Edgard Eeckman bleef voorzitter. In het voorjaar van 2026 heeft de vzw haar missie afgerond.
Campagnes & Symposia
Samen in actie
In 2022 organiseerden de vzw’s Patient Empowerment en The Institute samen het hybride symposium ‘Samen in actie’. Zorgvragers, zorgverstrekkers en zorgorganisaties kwamen aan het woord met tothepoint tussenkomsten.
Elke spreker gaf ook een empowermenttip.
Je hebt mekaar meer te vertellen dan je denkt
In 2022 organiseerde de vzw Patient Empowerment de campagne ‘Je hebt mekaar meer te vertellen dan je denkt. William Boeva, Stijn Coninx, Goede Liekens en Jan Matthys getuigden.
Infomeren, sensibiliseren, aanzetten tot reflectie en tot gedragsverandering
De activiteiten in beeld
Heeft het iets uitgehaald?
De impact
Met meer mensen en financiële armslag had de vzw Patient Empowerment ongetwijfeld nog meer impact kunnen hebben, zeker richting het brede publiek. Door die beperkte middelen lag de focus vooral op de zorgsector zelf, maar dat is natuurlijk ook essentieel.
Aan gedragsverandering gaan drie fasen vooraf: informatieverstrekking, attitudeverandering en de intentie tot gedragsverandering. De vzw had vooral impact op informatie, attitude en intentie. Gedragsverandering zelf vraagt nu eenmaal veel meer tijd.
Ziekenhuizen namen het concept ‘patient empowerment’ in hun missie op, we stimuleerden om patiënteraden op te richten, we gaven en geven nog steeds (dankzij Anker consult) opleidingen, patient empowerment werd opgenomen in opleidingen en curricula, …
Er zijn onbetwistbare indicaties dat de attitude en de intentie binnen de sector aan het veranderen zijn. Daartoe heeft de vzw Patient Empowerment bijgedragen.
Waarom de missie van de vzw werd afgerond
Waarom stoppen?
De beslissing om de missie van de vzw af te ronden, is genomen na grondige evaluatie. Voor de volgende fase van gedragsverandering is een zwaardere administratieve structuur, met minstens één betaalde deeltijdse kracht, onontbeerlijk. De vzw beschikte nooit over een secretariaat; de middelen die daarvoor nodig zijn, waren niet structureel beschikbaar en zullen dat ook niet worden. De overheden in België zitten in een zware besparingsmodus en ook bedrijven beslissen jaarlijks of ze opnieuw middelen toekennen. De vzw kon daardoor geen langetermijnstrategie ontwikkelen. In die situatie betekent doorgaan ter plaatse blijven trappelen.
Dankzij de Koning Boudewijnstichting kon de vzw een ‘Fonds Vrienden van de vzw Patient Empowerment’ oprichten en fiscale attesten uitschrijven. Maar na grondige analyse en enkele testen bleek haar missie niet sexy genoeg om er veel giften voor te krijgen. Daarom werd de missie afgerond mét behoud van duurzame elementen via partners en bestaande instrumenten.
Een vzw-structuur was cruciaal om geloofwaardigheid en duurzaamheid te creëren. Wie fondsen wil werven, partnerschappen wil aangaan of subsidies wil krijgen, heeft een rechtsvorm nodig. Daarnaast geeft een vzw partners de zekerheid dat het initiatief niet afhangt van één persoon of enkelingen die morgen kunnen beslissen ermee te stoppen. Die structurele verankering was essentieel.
Het Verhaal Gaat Verder
De toekomst van patient empowerment
Het is nu aan zorgvragers, zorgverstrekkers, zorgorganisaties en overheden om er de principes van toe te passen. Anker consult blijft patient empowerment-vormingen voor professioals en zorgorganisaties aanbieden en ook de patient empowerment-Monitor voor ziekenhuizen blijft dankzij BING Research bestaan. De website blijft online en wordt gaandeweg uitgebouwd tot een duuurzame bron van informatie over het concept ‘patient empowerment’. De leden van de raad van bestuur blijven ter beschikking als ambassadeurs van het concept en blijven op vraag uiteenzettingen geven.
De cultuur binnen een zorgorganisatie bepaalt of zorgverleners hun macht durven delen. Een hiërarchische focus op efficiëntie hindert empowerment, terwijl een veilige omgeving met gedeelde waarden autonomie en gelijkwaardigheid tussen arts en patiënt stimuleert. Daarom is de verantwoordelijkheid van beleidsmakers en beslisisngnemers binnen zorgorganisaties groot bij de verdere realisatie van patient empowerment: veel hangt af of ze het goede of slechte voorbeeld geven …
De vzw heeft samen met anderen het fundament gelegd en de muren gebouwd, het is nu aan de zorgsector om het dak erop te zetten en het interieur af te werken. En aan de zorgvragers om mondig te zijn als dat niet gebeurt.
Slotgedachte
Trends zoals meer zelfzorg, preventie en thuiszorg maken een mondige en betrokken zorgvrager noodzakelijk. Het is in het belang van iedereen. Dat patient empowerment wordt opgenomen in opleidingen en curricula is een belangrijk teken van duurzaamheid. Als het zorgsysteem meer rust en ruimte krijgt, is er geen reden waarom de principes van patient empowerment zich niet verder zouden kunnen realiseren.
Lees het unieke afscheidsmagazine
Naar aanleiding van het afronden van haar missie gaf de vzw Patient Empowerment eenmalig een uniek magazine uit. Het bevat meer dan 30 getuigenissen, een interview met medeoprichter en voorzitter Edgard Eeckman en het artikel ‘De patiëntenverenigingen wankelen!’
Je kan het magazine in pdf lezen. In de inhoudstafel kan je klikken en dan ga je rechtstreeks naar het artikel. Onder elk artikel staat klein in lichtgrijs ‘Naar inhoudsopgave’ en dan ga je automatisch terug naar de inhoudstafel.
Klik om het magazine te lezen HIER.