Telezorg is steeds meer ingeburgerd, maar vaak blijft patiëntbetrokkenheid achter. Een recente studie biedt belangrijke inzichten voor beleid en ontwerp om digitale zorg echt patiëntgericht te maken.
Telezorg: een systeemuitdaging, geen IT-project
Een systematische review in het Journal of Medical Internet Research analyseerde 34 internationale studies over communicatie in ‘telemedicine’. Dat wordt vaak vertaald als ’telegeneeskunde’ of ’telezorg’. Deze termen verwijzen naar de levering van gezondheidszorg via digitale communicatiemiddelen, zoals video-consultaties of telefoongesprekken.
De kernboodschap is duidelijk: patiëntbetrokkenheid ontstaat niet vanzelf door digitalisering. Ze is het resultaat van bewuste keuzes op het niveau van zorgverleners, organisaties én beleid.
Voor vzw Patient Empowerment bevestigt dit een bekend uitgangspunt: technologie kan zorg ondersteunen, maar alleen wanneer ze vertrekt vanuit de noden, capaciteiten en rechten van patiënten.
Communicatiestrategieën ter bevordering van patiëntenbetrokkenheid bij telegeneeskunde, geïdentificeerd in studies naar interacties tussen zorgverleners en patiënten in verschillende klinische contexten (2015-2025).
Micro-niveau: communicatie is een kerncompetentie
De studie toont aan dat empathische, begrijpelijke en interactieve communicatie essentieel is om patiënten actief te betrekken bij telezorg. Zorgverleners die open vragen stellen, informatie aftoetsen en ruimte laten voor dialoog, versterken het vertrouwen en de participatie van patiënten.
Dit vraagt om structurele investeringen in opleiding. Digitale communicatievaardigheden zijn geen ‘zachte’ vaardigheden, maar een kerncompetentie in moderne zorg. Beleidskaders die telezorg stimuleren zonder deze vaardigheden te ondersteunen, ondermijnen hun eigen doelstellingen.
Voor ontwikkelaars van digitale tools betekent dit dat toepassingen zorgverleners moeten helpen om het gesprek te voeren, niet om het te vervangen.
Meso-niveau: samenwerking en consistentie bouwen vertrouwen
Patiëntbetrokkenheid wordt ook sterk beïnvloed door hoe zorgteams en organisaties samenwerken. De review wijst op het belang van duidelijke rolverdeling, consistente communicatie en afgestemde boodschappen.
Wanneer patiënten tegenstrijdige informatie krijgen of niet weten bij wie ze terechtkunnen, daalt hun vertrouwen en betrokkenheid. Organisaties die inzetten op telezorg moeten daarom investeren in samenwerkingsmodellen, duidelijke processen en inclusieve communicatiepraktijken.
Vanuit patient empowerment is dit essentieel: patiënten mogen niet de dupe worden van organisatorische versnippering.
Macro-niveau: systeemontwerp bepaalt inclusie
Op systeemniveau spelen toegankelijkheid, gebruiksvriendelijkheid en dataveiligheid een doorslaggevende rol. Digitale zorg die te complex is of onvoldoende rekening houdt met lage gezondheids- of digitale geletterdheid, sluit mensen uit.
De studie benadrukt dat transparantie, eenvoud en controle over eigen gegevens cruciaal zijn om vertrouwen op te bouwen. Dit is geen louter technische kwestie, maar een maatschappelijke en ethische verantwoordelijkheid.
Beleidsmakers en ontwerpers bepalen mee wie mee is en wie achterblijft.
Een geïntegreerd kader voor duurzame telezorg
De review stelt een holistisch kader voor waarin communicatie tussen patiënt en zorgverlener, teamwerking en systeemontwerp elkaar versterken. Patiëntbetrokkenheid hangt samen met hogere tevredenheid, betere therapietrouw en sterkere zorgrelaties.
Voor patient empowerment biedt dit kader een duidelijke leidraad: digitale zorg moet samen mét patiënten worden ontwikkeld, geëvalueerd en bijgestuurd.
Empowerment vraagt structurele keuzes
Deze studie bevestigt wat patiëntenorganisaties al langer aangeven: echte patiëntbetrokkenheid ontstaat niet door technologie alleen, maar door mensgericht beleid en co-creatief ontwerp.
Wie telezorg vormgeeft – als beleidsmaker, zorgorganisatie of ontwikkelaar – draagt verantwoordelijkheid om patiënten als volwaardige partners te erkennen. Alleen zo wordt digitale zorg een hefboom voor kwaliteit, gelijkheid en empowerment.
Referentie
Hu, Y., Ngai, C. S. B., & Jiang, R. (2026). Communication Strategies to Promote Patient Engagement in Telemedicine: Systematic Review. J Med Internet Res, 28, e85456. doi:10.2196/85456