Lieve Flour – Merk: Boomer – Bouwjaar 1944 – Max. snelheid: ca. 2,5 km/uur. Twintig jaar mantelzorg en later een reeks eigen aandoeningen waarvan de combinatie moeilijk op een bevredigende manier te behandelen blijkt, hadden haar een schat opgeleverd aan ervaringen in de zorg. Zowel over hoe het kan als hoe het vooral niet moet. Daar is recent kanker bijgekomen. In de hoop dat het ook anderen inspireert, deelt ze graag de bedenkingen en overwegingen die al deze ervaringen hebben opgeleverd. Onlangs schreef ze het boek ‘Ik werd kamer 235’ dat bijzonder veel mediabelangstelling kreeg.
Je kan procedures gedachteloos volgen. Maar je kan ze ook aanpassen en zo als zorgverstrekker een win-winsituatie creëren. Een voorbeeld dat hilarisch zou zijn als het niet ook pijnlijk was.
‘Hier openen’ staat er op de verpakkingen in de supermarkt. Maar dat hoeft helemaal niet. Iedere consument mag dat ook gewoon thuis doen.
Het formuleren van overheidsboodschappen, regels, verbodsbepalingen, procedures of waarschuwingen is een dilemma. De boodschap moet kort zijn maar wel volledig. Ze moet duidelijk zijn en eenduidig. Ze moet voor iedereen gelden en anderzijds specifiek genoeg zijn om vergissingen en verkeerd gebruik uit te sluiten. Soms is communicatie niet alleen een wetenschap, soms is het ook een kunst.
In alle technische beroepen waar zowel de veiligheid als de efficiëntie maximaal gegarandeerd moeten zijn, wordt niet alleen gewerkt met verbale communicatie. Mensen worden er ook in getraind – om niet te zeggen gedrild – om procedures letterlijk, foutloos en in de correcte volgorde te volgen.
Het belang van het gezond verstand
Hoe nuttig en geruststellend die manier van werken ook is, toch wordt er af en toe van dat strakke plan afgeweken. In uitzonderlijke gevallen kan dat zijn omdat de uitzonderlijke omstandigheden uitzonderlijke maatregelen vereisen. In minder dramatische situaties blijkt gezond verstand soms betere resultaten op te leveren dan de geijkte processen.
Een voorbeeld daarvan is de zorgkundige op onze afdeling die afwijkt van platgetreden paden wanneer ze bewoners omkleedt. ’s Ochtends hijst ze niet alleen de residenten in hun broek terwijl ze op het bed liggen, maar helpt ze daar ook in hun sokken en schoenen. Ze zou er vermoedelijk voor op de vingers getikt worden door een stagebegeleider. Nochtans heeft haar aanpak niets dan voordelen: ze spaart er haar eigen rug mee; ze staat veel steviger; ziet veel beter wat ze doet en de betrokken bewoner kan daarna in één beweging weer rechtop en stabiel op de vloer geholpen worden. Door na te denken en de procedure aan te passen, heeft de zorgkundige een win-winsituatie gecreëerd.
Dat is blijkbaar niet iedereen gegeven.
‘Ze keek me aan alsof ik haar vroeg
om van de Eiffeltoren naar beneden te springen.’
Tijdens de tweede fase van mijn voorbereiding op een coloscopie – ontegensprekelijk een van de meest vernederende en gênante onderzoeken die men als patiënt kan ondergaan – werd ik vóór dag en dauw wakker gemaakt om de volgende twee liters walgelijk smakende vloeistof in recordtempo leeg te drinken. Eerdere ervaringen hebben me geleerd dat ik na het leegdrinken van de eerste liter beter al op het toilet kan gaan zitten voor de volgende uren. De vorige avond had me bovendien geconfronteerd met het feit dat de grijze deur van de douchecel er na anderhalf uur staren, nog even saai uitziet als de eerste minuten.
Daarom nam ik me voor om het me voor deze fase comfortabeler te maken.
In de natte cel heeft het ziekenhuis binnen armlengte van het toilet niets, maar dan ook helemaal niets voorzien als afzetvlak. Ik sleepte een van de vouwstoeltjes naar binnen en klapte het open, zette daar de vierde fles vergif en het kartonnen bekertje op (dank u dat u dat onthouden hebt), mijn boek en mijn telefoon. Niet te vergeten: het piepkleine appelsapje dat ik van een genadige ziel had gekregen en waarmee ik mezelf na ieder leeg bekertje kon belonen met een paar slokjes lekkers.
Gelaten installeerde ik me voor de volgende uren.
Mijn gedachten werden bruusk onderbroken door het verschijnen van een hoofd in de deur. Of ik op het bed kon gaan zitten voor de parameters.
Op het bed gaan zitten? Zoals in: opstaan, mijn broek optrekken, mijn infuusstandaard over het ***drempeltje van de douchecel manoeuvreren en op een bed met schone lakens gaan zitten terwijl er een ononderbroken en onwelriekende waterval uit mijn anus spuit?
‘Nee’, zei ik dus rustig maar beslist, ‘dan kan ik niet.’
‘Ja maar’, smeekte ze bijna, ‘ik moet uw parameters hebben.’
‘Ja’, zei ik, ‘dat kan hier toch ook gebeuren?’
Ze keek me aan alsof ik haar vroeg om van de Eiffeltoren naar beneden te springen en wierp vervolgens een blik op de vloer alsof ze verwachtte daar met het blote oog een horde salmonella’s of klebsiella’s te zien kruipen. Zelf achtte ik de kans relatief klein dat bacteriën op die korte tijd de sprong naar de saturatiemeter of het manchet van de bloeddrukmeter zouden wagen.
Gelukkig vermande ze zich na enkele seconden. Ze leek er ineens zelfs zin in te krijgen. In geen tijd verzamelde ze de gegevens die ze nodig had en verdween uit het zicht.
Maar had ze zelf niet kunnen bedenken dat ‘zittend’ in de hele procedure belangrijker is dan ‘op de rand van het bed’?
Het lijkt me namelijk onwaarschijnlijk dat ze ook de verpakking van de halfvolle melk in de supermarkt opent als er staat ‘Hier openen.’
Aanbevolen lectuur
In ‘Ik werd kamer 235, Leven in een woonzorgcentrum en hoe het anders kan’ observeert Lieve Flour scherp, ze schrijft met flair en humor en spaart niemand. Ze deelt wat goed gaat, benoemt wat beter kan, en geeft ondertussen mooie complimenten aan wie dat verdient. Haar boodschap? Zorg draait om meer dan regels en routines – het gaat om respect, betrokkenheid en menselijke waardigheid.
Dit boek is een aanrader voor iedereen die met ouderenzorg in aanraking komt – van zorgverleners en familieleden tot beleidsmakers en geëngageerde lezers. Het staat vol leerrijke reflecties, concrete ervaringen en suggesties voor verbetering.
Een krachtige stem uit de praktijk, die raakt, prikkelt en inspireert tot empowerment in woonzorgcentra. Het werd uitgegeven door Politeia, telt 254 pagina’s en bevat talrijke illustraties van Lieve Flour zelf.