Elke Lambrix is 61. Mama van een empowerminded dochter. Meer dan 13 jaar werkzaam als sociaal werker in een ziekenhuis. Door brughoektumor deed ze ervaring op met ziek zijn en met zorg. Haar DNA: sociaal, kritisch, innovatief, open-minded. Het is haar ambitie om mee te werken aan ervaringsgerichte kwaliteitszorg in haar vakdomein.
Hoe voelt het als medische taal en zorgverlening op essentiële momenten te snel gaan, te technisch worden of simpelweg niet binnenkomen? Mijn antwoord bij Jessa: de Klare Taal-Box.
Eind januari zetten we binnen Jessa een bijzondere stap: de lancering van de Klare Taal-Box. Deze box bevat hulpmiddelen voor patiënten die communicatiemoeilijkheden ervaren. Denk aan patiënten met gehoorverlies, autisme, dementie, afasie, die slechtziend of anderstalig zijn.
Samen met ervaringsdeskundigen, patiëntverenigingen en zorgverleners zetten we een inclusieproject op dat de toegankelijkheid van informatie binnen onze organisatie verbetert – voor iedereen.
De Klare Taal-box helpt zorgverleners om duidelijker, eenvoudiger en meer patiëntgericht te communiceren. Het is een nieuw praktisch hulpmiddel voor de zorgverleners en een doorbraak voor mij. Als sociaal werker én als ervaringsdeskundige met een gehoorbeperking weet ik al lang hoe het voelt als medische taal en zorgverlening te snel gaat, te technisch wordt of simpelweg niet binnenkomt op momenten dat het er echt toe doet.
“Als slechthorende patiënt heb ik aan den lijve ondervonden
wat onduidelijke taal doet.”
Wie zelf met gezondheidsproblemen leeft, weet dat de medische informatie of een verblijf in een ziekenhuis plots een wereld op zich wordt. Een wereld vol termen, onderzoeken en keuzes die je moet maken terwijl je hoofd soms al vol zit. Ik heb in mijn eigen traject vaak gevoeld wat onduidelijke taal met je doet:
- je durft minder vragen te stellen
- je twijfelt aan jezelf
- je weet niet of het wel ‘goed’ begrepen hebt
- je voelt je afhankelijker dan nodig
- je verliest je autonomie
- je wordt onrustig en bang
Die ervaring draag ik elke dag mee in mijn werk. Het is precies die ervaring die me drijft in het inclusieproject, waar we inzetten op toegankelijkheid, begrip en échte dialoog met patiënten.
De Klare Taal-Box is voor mij geen verzameling van tools. Het is een uitnodiging. Een uitnodiging om in de zorg stil te staan bij taal – en bij mensen.
De box ondersteunt zorgverleners bij de zorg aan patiënten met communicatieproblemen. Niet door te vereenvoudigen, wél door af te stemmen op elke individuele patiënt. Dat is een wereld van verschil.
Klare Taal-waaier met pictogrammen voor visuele ondersteuning, infofiches met communicatie en organisatorische tips, whiteboard, badges die patiënten kunnen dragen om hun kwetsbaarheid te tonen … het zijn stuk voor stuk kleine hulpmiddelen met een grote impact. Ze ondersteunen zorgverleners om bewust, helder en respectvol te communiceren.
Onderzoek bevestigt wat ik al ervoer: begrip maak je sterker
Als sociaal werker en ter voorbereiding van de ontwikkeling van de Klare Taal Box las ik studies. Als chronische patiënt voel ik de waarheid ervan.
- 1 op 3 mensen begrijpt medische informatie onvoldoende (Health Literacy Survey-EU 2015).
- Duidelijke uitleg zorgt ervoor dat patiënten tot 30% meer onthouden wanneer zorgverleners duidelijke taal en methoden ‘teach-back’ gebruiken. (Schillinger et al.,2011). De teach-back methode betekent dat je iemand vraagt om in zijn of haar eigen woorden te herhalen wat is uitgelegd, zodat je kunt checken of het goed begrepen is.
- Heldere communicatie leidt tot meer betrokkenheid, hoger vertrouwen en écht patiënt empowerment (Légaré et al., BMJ 2012)
- Gelijkwaardigheid in de zorg ontstaat niet vanzelf. Ze ontstaat wanneer artsen helder communiceren, patiënten ondersteunen en samen beslissen. Duidelijke taal is gelijk aan meer autonomie is gelijk aan minder machtsongelijkheid (Eeckman, doctoraat ” Power to the patient”, 2018)
Als je begrijpt wat er met je lichaam, je behandeling of je keuzes gebeurt, krijg je ruimte. Rust. Controle. Je komt weer naast je zorgverlener te staan, in plaats van eronder.
Klare taal is een vorm van zorg. Een vorm van respect.
In het project merk ik dagelijks hoe belangrijk communicatie is. Patiënten willen gehoord worden, maar vooral ze willen mee zijn. Mee met de uitleg. Mee met de mogelijkheden. Mee met het traject dat voor hen ligt.
Klare taal is dan geen detail, maar een basisvoorwaarde om patiënten te versterken – en hen een volwaardig partner te maken in hun eigen zorg.
Met deze lancering zetten we in Jessa een grote stap vooruit.
Voor mij symboliseert de Klare Taal-Box iets heel moois: zorg die toegankelijker wordt. Menselijker. Warmer.
Zorg die vertrekt vanuit partnerschap in plaats van hiërarchie. Zorg waarin elke patiënt het recht heeft om te begrijpen – en het recht heeft om te beslissen.
Waarom ben ik zo trots op de lancering van de Klare Taal-Box?
Het is een strategische prioriteit om uitmuntend te zijn in patiëntervaring en kwaliteit binnen Jessa. Met deze box bouwen we aan een zorgcultuur waarin taal geen drempel meer is, maar een brug, vooral voor patiënten met een communicatieprobleem. En dragen we actief bij aan het realiseren van de strategie.
Tot slot: als ervaringsdeskundig geloof ik hier écht in.
Ik geloof dat we met deze Klare Taal-Box patiënten met communicatieproblemen een kracht in handen geven waarvan ze misschien zelf niet eens wisten dat ze die hadden: hun stem.
En wat mij betreft is dat de mooiste vorm van empowerment die er bestaat.